Мазмұны
Дәрі қабылдағаннан кейін де басылмайтын бас ауруы, жақтың сыртылдауы, құлақтың бітелуі – бір қарағанда, мүлде бөлек мәселелердің белгілері сияқты көрінеді. Алайда олардың ортақ себебі жиі кездеседі. Ол – самай-төменгі жақ буыны қызметінің бұзылуы. Жақ буынының бас ауруымен қалай байланысты екенін және қандай жағдайда гнатологке жазылу қажеттігін қарастырайық.
Жақ буыны мен бас ауруы қалай байланысты?
Шайнау бұлшықеттері – адам ағзасындағы ең күшті бұлшықеттердің бірі. Егер тістем дұрыс болмаса немесе адам тістерін үнемі қатты қысып жүрсе, бұл бұлшықеттер шамадан тыс жүктемемен жұмыс істеп, ұзақ уақыт бойы ширығу күйінде болады. Бұл кернеу самай, мойын және шүйде бұлшықеттеріне таралады, ал құлақтың жанында орналасқан буынның қызметі бұзыла бастайды. Соның салдарынан кернеуден болатын бас ауруы, құлақтың ауыруы және бет бұлшықеттерінің шаршау сезімі пайда болады.
Назар аударуды қажет ететін белгілер
- ауызды ашып-жапқанда жақ буынының сыртылдауы немесе сықырлауы;
- ауызды кең ашудың қиындауы, төменгі жақтың бір жаққа қарай ауытқуы;
- отит белгілері болмаса да, құлақтың ауыруы немесе бітелуі;
- таңертең самай мен шайнау бұлшықеттерінің ауыруы;
- ұйқы кезінде тістерді қайрау, мұны көбіне жақын адамдар байқайды;
- тістердің тез қажалуы және кіреукесінің сынып, үгітілуі.
Егер өзіңізден осындай белгілердің кем дегенде екеуін немесе үшеуін байқасаңыз, дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмаған жөн. Алдымен қарапайым стоматологиялық тексеруден өтуге болады. Үйіңізге немесе жұмыс орныңызға жақын орналасқан сенімді Астана стоматологиясы тісжегі мен қабыну ауруларының бар-жоғын анықтап, қажет болған жағдайда тиісті бейінді маманға жолдауға көмектеседі.
Неліктен тістем жақ буынына әсер етеді?
Тістер дұрыс түйіспеген кезде төменгі жақ еріксіз ығысқан қалыпта орналасады. Буын мен бұлшықеттер бастапқыда осы жағдайға бейімделгенімен, уақыт өте келе олардың бейімделу мүмкіндігі төмендейді. Сондықтан самай-төменгі жақ буынының бұзылыстарын емдеу көбіне тістемді түзетуді де қамтиды.
Мұндай жағдайда гнатолог ортодонтпен бірлесіп жұмыс істейді. Алдымен арнайы сплинттің көмегімен жақ буынының дұрыс орналасуына жағдай жасалады, содан кейін қол жеткізілген нәтиже брекеттер немесе элайнерлер арқылы бекітіледі. Егер сізге осындай ем қажет болса, Астанадағы ортодонт пен гнатологтің біртұтас емдеу жоспары бойынша жұмыс істеуі маңызды.
Гнатологтің қабылдауы қалай өтеді?
Алғашқы кеңес кезінде дәрігер пациенттің шағымдарын егжей-тегжейлі сұрастырады, жақ қозғалысының ауқымын тексереді, бұлшықеттерді қолмен басып тексеріп, тістемнің жағдайын бағалайды. Одан кейін қажет болған жағдайда буындардың компьютерлік томографиясын тағайындап, тістердің цифрлық қалыптарын алады.
Тексеру нәтижелері бойынша жеке емдеу жоспары жасалады. Оған сплинт-терапия, тістемді түзету, физиотерапия және арнайы жаттығулар кіруі мүмкін. Диагностикадан өту үшін осы салада тәжірибесі бар маманға жүгінген дұрыс. Мысалы, Астанадағы Bas Dent клиникасының гнатологі пациенттерді алғашқы диагностикадан бастап емдеу толық аяқталғанға дейін бақылауда ұстайды.
Емдеу қанша уақытқа созылады және үй жағдайында не көмектеседі?
Емдеу курсы әдетте бірнеше айға созылады. Сплинтті тағудың алғашқы апталарында-ақ көптеген пациент бас ауруының сирегенін және жақ буынындағы сыртылдаудың бәсеңдегенін байқайды. Сонымен қатар дәрігер шайнау бұлшықеттерін босаңсытатын жаттығуларды, жылы компрестерді және күнделікті режимге қатысты ұсыныстарды тағайындауы мүмкін. Оларға қатты тағамдарды аз тұтыну, күндіз тістерді еріксіз қысып жүруді бақылау және жеткілікті ұйықтау жатады.
Бақылау қабылдауларының кестесін сақтау да маңызды. Буын мен бұлшықеттердің қызметі қалпына келген сайын сплинтті мезгіл-мезгіл түзетіп отыру қажет.
Күйзеліске де ерекше назар аударған жөн, өйткені ол бруксизмнің жиі кездесетін қоздырғыш факторларының бірі болып саналады. Тыныс алу жаттығулары, қалыпты дене белсенділігі және ұйықтар алдында электрондық құрылғыларды пайдаланудан бас тарту бет бұлшықеттерінің кернеуін азайтуға көмектеседі.
Өз бетінше не істеуге болмайды?
- ауырсынудың себебін анықтамай, ауырсынуды басатын дәрілерді ұзақ уақыт қабылдау;
- интернеттен дайын каппаларды сатып алу – дұрыс таңдалмаған каппа жақ буынына түсетін жүктемені арттыруы мүмкін;
- жақты күрт қимылдар арқылы өз бетінше «орнына салуға» тырысу;
- жақ буыны ауырған кезде сағыз шайнау және қатты тағамдарды тұтыну.
Самай-төменгі жақ буынының бұзылыстары маманға уақтылы қаралған жағдайда емдеуге жақсы көнеді. Диагноз неғұрлым ерте қойылса, жақтың қалыпты әрі жайлы қозғалысын қалпына келтіру және бас ауруынан арылу соғұрлым жеңіл болады.
